Αυτοί που σου ‘προσφέρουν’ δεν είναι πάντα φιλεύσπλαχνοι

Ενώ όλες οι θρησκείες και τα new age κινήματα διδάσκουν ορθώς “αγαπάτε (και βοηθάτε) αλλήλους,” κυκλοφορεί η αφελής αντίληψη ότι αυτός που δέχεται βοήθεια ή χάρη από κάποιον άλλο του οφείλει ένα είδος άγραφης υποταγής η οποία καθιστά την αρχική ‘βοήθεια’ καθόλα ιδιοτελή. Και ενώ υπάρχουν άνθρωποι που προσφέρουν με την εσωτερική επιβεβαίωση ότι το καλό που πράττουν θα τους επιστραφεί κάποια απρόσμενη στιγμή είτε από τα άτομα που βοήθησαν, είτε από κάποια θεία δύναμη, υπάρχουν κάποιοι που καραδοκούν για να εισπράξουν αναδρομικά τη ‘βοήθεια’ με τόκο (διάβασε επίσης Μην περιμένεις να χαρούν όλοι με την επιτυχία σου).

Το κακό σε μια τέτοια κατάσταση είναι ότι ο ενίοτε αποδέκτης της οποιαδήποτε βοήθειας δεν γνωρίζει σε τι είδος συμφωνίας βάζει άτυπα την υπογραφή του και αφήνεται να πιστέψει για ένα διάστημα ότι ευεργετήθηκε ανιδιοτελώς από κάποιον. Ωστόσο, στις περιπτώσεις που ο ‘ευεργέτης’ απλά ψάχνει έναν αφελή ώμο να στηρίξει την πονεμένη του ύπαρξη, ο ευεργετηθείς περιμένει εν αγνοία του το λογαριασμό τη στιγμή που το “ευχαριστώ” του όχι απλά δεν θα επαρκεί, αλλά θα αρχίζει να φθίνει και στη μνήμη…

Τι περιλαμβάνει ο λογαριασμός; Την προσδοκία ότι θα λες και θα πράττεις ότι επιθυμούν και περιμένουν οι ‘ευεργέτες΄από σένα. Την προσδοκία ότι θα σιωπάς όταν σου φέρονται άσχημα γιατί εκείνοι “σε βοήθησαν” και “δεν πρέπει να είσαι αχάριστος.” Την προσδοκία πως ότι ώρα και αν σε καλέσουν για οποιοδήποτε σημαντικό ή μη λόγο, εσύ θα πρέπει να ανταποκρίνεσαι και να τους εξυπηρετήσεις, γιατί εκείνοι “σε βοήθησαν” και  “δεν πρέπει να είσαι αχάριστος.” Ωστόσο, αν αυτή η συμπεριφορά είχε μια κλινική ονομασία, θα ήταν μάλλον  “ψυχολογικός πόλεμος προς επίτευξη μιας συγκεκριμένης αντίδρασης,” η οποία, εν προκειμένω, είναι οι τύψεις και ο αθέμιτος εξαναγκασμός.

Πως θα καταλάβεις ότι κάποιος σου δίνει για να πάρει; Όταν τον ακούς να διατυμπανίζει συνεχώς τις φιλανθρωπίες του, τις ατελείωτες χάρες που έχει κάνει σε φίλους, το χαμαλίκι που έκανε για γκόμενες, κτλ… Συνήθως, αυτές οι εξιστορήσεις χαρακτηρίζονται από αρνητική διάθεση μιας και ο ‘φιλάνθρωπος’ περιγράφει πως κανείς απ’ τους παραπάνω δεν εκτίμησε την ευεργεσία που τους έκανε. Ενώ, λοιπόν, μπορείς να τον παρακολουθήσεις κουνώντας καταφατικά το κεφάλι όσες φορές και αν πει αυτές τις ιστορίες, κάνε στον εαυτό σου μια χάρη και χρησιμοποίησε εξαρχής τη ρήση “ή στραβός είναι ο γιαλός, ή στραβά αρμενίζουμε.” Εννιάμιση στις δέκα φορές ο ‘φιλάνθρωπος’ θα εξοργιστεί στο βαθμό αχαλίνωτων προσβολών προς κάθε κατεύθυνση αποδεικνύοντας ότι κάποιος, όντως, ‘αρμενίζει’ στραβά και ανάποδα. Μισή στις δέκα φορές, θα γίνει αμυντικός κάνοντας ερωτήσεις που επιδέχονται ως μοναδική απάντηση “ναι έχεις δίκιο.”

Το παράδοξο είναι ότι στις περιπτώσεις που κάποιος δίνει για να πάρει, αυτό που δίνει δεν είναι πάντοτε κάποια σπουδαία συνεισφορά. Ένας άνθρωπος που δεν είναι φύσει γενναιόδωρος, αλλά σφετερίζεται γενναιοδωρία για να πείσει τους άλλους (και τον εαυτό  του) ότι είναι πονόψυχος θα υπολογίσει το τι θα προσφέρει σε σχέση με το τι θα μπορέσει να πάρει απ’ τον εκάστοτε ‘ευεργετηθέντα.’ Πολλές φορές ακόμα και η προσφορά στους φτωχούς είναι ιδιοτελής όταν αποσκοπεί σε μια ευνοϊκή προβολή (βλ. φιλανθρωπία πλουσίων) ή, απλά, στην ικανοποίηση του «εγώ» που ζητά απεγνωσμένα κάποια απόδειξη της υπεροχής του.

Σε κάθε περίπτωση, η όποια βοήθεια προς ομάδες που υποφέρουν είναι μια αξιόλογη και υπολογίσιμη προσπάθεια προς τις ομάδες αυτές. Δυστυχώς, όμως, η προσφορά δεν αφορά μόνο τους πεινασμένους, αλλά είναι απαραίτητη και προς άτομα του περίγυρου μας: άτομα τα οποία δεν επιθυμούν να αντικαταστήσεις το ήδη υπάρχον πρόβλημα τους με ένα άλλο…

Δυστυχώς για τους ανθρώπους που αυτάρεσκα πιστεύουν πως αυτό το είδος “μεγαλοψυχίας”  θα τους μετατρέψει σε πρωταγωνιστές στις ζωές άλλων, η πραγματικότητα δηλώνει άρρητα ότι δεν τέθηκε ποτέ θέμα ανιδιοτελούς προσφοράς, γιατί αν ήταν έτσι, κανείς δεν θα χρωστούσε σε κανέναν. Ακόμα πιο δυστυχώς, ο τρόπος σκέψης τους φαίνεται να είναι μια αντανάκλαση της ζωής τους: άτομα που δεν δέχονται αρκετή βοήθεια ή προσοχή απ’ τον περίγυρο προσπαθούν να “σκλαβώσουν” όποιον μπορούν με τη μαθηματικά προσποιητή τους καλοσύνη, ώστε να εξασφαλίσουν επιτέλους στους εαυτούς τους κάποιον που να ασχολείται μαζί τους λίγο παραπάνω…

Από τη Σοφία Χατζηρήγα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *